
saqarTvelos sasjelaRsrulebis, probaciisa da iuridiuli daxmarebis sakiTxTa saministro
angariSi reformebis Sesaxeb
sasjelaRsrulebis sistemis reforma
sasjelaRsrulebis sistemis reformis ganxorcieleba da misi saerTaSoriso da evropul standartebTan SesabamisobaSi moyvana saqarTvelos mTavrobis erT-erTi mTavari prioritetia. es reforma moicavs sasjelaRsrulebis dawesebulebebis infrastruqturis gaumjobesebas, am sferoSi politikisa da sakanonmdeblo bazis srulyofas, maRalkvalificiuri kadrebiT dakompleqtebuli sasjelaRsrulebis profesiuli sistemis Camoyalibebas, janmrTelobis dacvis gaumjobesebas, patimrebis resocializaciisa da reintegraciis programebis, maT Soris saganmanaTleblo, profesiuli da sportuli RonisZiebebis waxalisebas.
xelisufleba mudmivad iRebs saTanado zomebs sacxovrebeli pirobebisa da sanitaruli mdgomareobis gasaumjobeseblad sasjelaRsrulebis yovel dawesebulebaSi. am kuTxiT bevri ram gakeTda 2004 wlidan dRemde: sasjelaRsrulebis departamentis biujeti 10 milioni laridan 110 milion laramde gaizarda; patimrebis kveba gaumjobesda; administraciuli kontroli damyarda sistemaSi.
arsebul moTxovnilebebze reagirebisa da cixis pirobebis gaumjobesebis mizniT mTavrobam mniSvnelovani investiciebi ganaxorciela rogorc sasjelaRsrulebis axali dawesebulebebis aSenebis, ise arsebulis garemontebis kuTxiT. 2004-2009 wlebSi aSenda axali saavadmyofo da cixeebi saerTaSoriso standartebTan srul SesabamisobaSi:
-
#8 saerTo da mkacri reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba geguTSi, dasavleT saqarTveloSi;
-
#2 saerTo, mkacri da sapyrobilis reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba rusTavSi, aRmosavleT saqarTveloSi;
-
#6 saerTo, mkacri da sapyrobilis reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba gardabanSi, aRmosavleT saqarTveloSi;
-
Tbilisis #8 sapyrobile;
-
#2 sapyrobilisa da mkacri reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba quTaisSi, dasavleT saqarTveloSi;
-
aSenda da Tanamedrove teqnologiebiT aRiWurva msjavrdebulTa da patimarTa samkurnalo dawesebuleba.
amavdroulad, zogierTi Zveli da amortizebuli cixe gauqmda. Tbilisis #5 sapyrobile, romelic adgilobrivi da saerTaSoriso organizaciebis mxridan xSirad iyo kritikis obieqti gadatvirTulobisa da cudi sacxovrebeli pirobebis gamo, dangreul iqna 2008
2010 wlis zafxulisTvis igegmeba Tanamedrove cixeebis mSeneblobis damTavreba, rac saqarTvelos sasjelaRsrulebis, probaciisa da iuridiuli daxmarebis sakiTxTa saministros (SemdgomSi “saministro”) saSualebas miscems, daxuros sami Zveli amortizebuli dawesebuleba:
-
#7 saerTo, mkacri da sapyrobilis reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba qsanSi, aRmosavleT saqarTveloSi;
-
#1 saerTo da mkacri reJimis sasjelaRsrulebis dawesebuleba rusTavSi;
-
qalTa da arasrulwlovanTa #5 saerTo da sapyrobilis reJimis dawesebuleba.
amJamad mimdinareobs kidev erTi axali cixis mSenebloba laiTurSi, dasavleT saqarTveloSi. es aris dawesebuleba, romelic gaTvlilia 3,000 patimarze. misi eqspluataciaSi Sesvla 3 Zveli dawesebulebis: baTumis #3 sapyrobilis, zugdidis #4 sapyrobilisa da xonis #9 saerTo da mkacri reJimis sasjelaRsrulebis dawesebulebis _ daxurvis saSualebas mogvcems.
biujetis gazrdasa da infrastruqturis gaumjobesebasTan erTad, patimrebis kvebaze gamoyofili yovelTviuri Tanxa mniSvnelovnad gaizarda: 2003 wels TiToeuli patimris kvebaze 23.5 lari ixarjeboda. 2008 wlis oqtombridan es Tanxa 90 lars Seadgens. mas Semdeg, rac sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi kerZo kompania Semovida, romelic kvebaze iRebs pasuxismgeblobas, mniSvnelovnad gaumjobesda kvebis xarisxi mTel sistemaSi. aRniSnuli saxis momsaxureba saSualebas aZlevs sasjelaRsrulebis departaments, uzrunvelyos saTanado kveba im patimrebisTavis, romlebsac janmrTelobis mdgomareobis gamo daeniSnaT dieta an marxvaze imyofebian.
sasjelaRsrulebis yvela dawesebulebaSi gaixsna maRazia, rac saSualebas aZlevs patimrebs, SeiZinon damatebiTi sakvebi an higienuri moxmarebis sagnebi sakredito baraTebis meSveobiT. aseTi progresi ganapiroba sasjelaRsrulebis departamentis biujetis gazrdamac, razec zemoT iyo saubari. aqve unda aRiniSnos, rom 2009 wlis Tebervlidan patimrebs miewodebaT sakvebi sxva dawesebulebaSi gadayvanis an sasamarTlos winaSe maTi wardgomis dros.
mniSvnelovani Sedegebi iqna miRweuli ganaTlebis kuTxiT. sasjelaRsrulebis TiTqmis yvela dawesebulebis biblioTeka garemontda da ganaxlda. saministrom muSaoba daiwyo axal saganmanaTleblo programebze rogorc srulwlovani, ise arasrulwlovani patimrebisaTvis. arasrulwlovanTa aRmzrdelobiT dawesebulebaSi swavleba xorcieldeba zogadi saganmanaTleblo programebis mixedviT. unda aRiniSnos, rom wels eqvsma arasrulwlovanma patimarma warmatebiT Caabara erTiani erovnuli gamocdebi da Caricxul iqna saqarTvelos umaRles saswavleblebSi. ufro metic, erTi maTgani, mopovebuli qulebis mixedviT, pirvel aTeulSi imyofeba im abiturientebs Soris, romlebmac erTian erovnul gamocdebSi miiRes monawileoba. analogiur praqtikas hqonda adgili 2008 welsac, rodesac ramdenime patimarma (maT Soris arasrulwlovnebma) miiRo monawileoba misaReb gamocdebSi da Cairicxa umaRles saswavleblebSi.
maswavleblebi, romlebic muSaoben sasjelaRsrulebis sistemaSi, eqvemdebarebian atestacias saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministroSi. amavdroulad, isini gadian savaldebulo saswavlo programebs, romlebic Sedgenilia cixis specifikis gaTvaliswinebiT. aRniSnuli iniciativis mixedviT, ukve SerCeulia maswavlebelTa pirveli nakadi.
sxvadasxva partniorTan mWidro TanamSromlobis Sedegad saministrom gaaforma urTierTTanamSromlobis memorandumebi ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetTan, ilia WavWavaZis saxelobis saxelmwifo universitetsa da saqarTvelos teqnikur universitetTan. es saswavleblebi valdebulebas iReben, uzrunvelyon zogadi da umaRlesi saganmanaTleblo programebi msjavrdebuli patimrebisaTvis sasjelaRsrulebis sistemis farglebSi. amJamad saministro muSaobs specialuri teqnikuri programebis SemuSavebaze, romlebic aucilebelia distanciuri swavlebis SemoRebisa da leqciebis eleqtronul (
online
) reJimSi gadacemisaTvis, rac xelmisawvdomi iqneba 2009 wlis bolosTvis.
garda zemoxsenebulisa, bolo periodSi dasaqmebisa da profesiuli swavlebis araerTi programa dainerga sasjelaRsrulebis sistemaSi (ucxo enebis, kompiuteruli programebis, fexsacmlis kervis, xatweris, minanqarze, Teqasa da gobelenze muSaobis, Tmis SeWris, kulinariis, biznesis marTvisa da sxva saswavlo programebi), rac msjavrdebulebs dasaqmebis kuTxiT daexmareba sasjelaRsrulebis dawesebulebidan gaTavisuflebis Semdeg. xelisufleba gansakuTrebul yuradRebas aqcevs aseTi programebis danergvas, radgan, garda imisa, rom xels uwyoben patimrebis reintegraciis process sasjelis moxdisagan gaTavisuflebis Semdeg, isini ganixileba, rogorc sazogadoebaSi danaSaulis Cadenis prevenciis meqanizmi.
saministros iniciativiT, dasaqmebis araerTi SesaZlebloba Seiqmna patimrebisaTvis. am TvalsazrisiT, saministro TanamSromlobs kerZo kompaniebTan sasjelaRsrulebis dawesebulebebis teritoriaze mcire sawarmoebis gaxsnis mizniT. Sedegad, patimrebs muSaobis, agreTve specialuri unar-Cvevebis gamomuSavebisa da gamocdilebis miRebis SesaZlebloba eZlevaT. amasTanave, Sesrulebuli samuSaosaTvis isini iReben gasamrjelos.
Zalian warmatebuli aRmoCnda samkervalo sawarmos gaxsna qalTa da arasrulwlovanTa #5 saerTo da sapyrobilis reJimis dawesebulebis teritoriaze. aRniSnuli sawarmo gaixsna saministrosa da kompania “megafuds” Soris gaformebuli SeTanxmebis safuZvelze. pirvel etapze 48 patimari qalia dasaqmebuli. isini iReben gasamrjelos sabazro standartebis mixedviT. maT mier warmoebuli produqcia gaiyideba “aTinaTis” safirmo niSniT, romelic specialurad am mizniT Seiqmna. produqcia gaiyideba kompaniis produqciaze arsebuli moTxovnis Sesabamisad. “aTinaTis” warmomadgenlis gancxadebiT, aRniSnul sawarmoSi Seqmnili produqcia srul SesabamisobaSi iqneba sabazro standartebTan, maT Soris fasis, xarisxisa da konkurentunarianobis mixedviT.
2009 wlis ivlis-agvistoSi puris sacxobi gaixsna baTumis #3 sapyrobilesa da #2, #8 da #9 sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi, rusTavSi, geguTsa da xonSi. pirvel etapze kompania “megafudis” mier daqiravebuli profesionalebi msjavrdebulebs aswavlian qarTuli puris gamocxobas. momdevno etapze patimar mcxobelebs, romlebsac SearCeven trenerebi, gamosacdeli vada daeniSnebaT. isini miiReben yovelTviur anazRaurebas 250 laris odenobiT.
garda amisa, saministro muSaobs dasaqmebis programebis SemoRebaze sxva kerZo kompaniebTan erTad. uaxloes momavalSi sasjelaRsrulebis dawesebulebebSi igegmeba avejisa da rZis gadamamuSavebeli sawarmoebis gaxsna.
amasTan erTad, saministro gamovida axali iniciativiT, romelic gulisxmobs pasuxismgeblobis gadanawilebasa da sazogadoebis CarTulobas sasjelis aRsrulebis procesSi. am mizniT urTierTTanamSromlobis memorandumi gaformda saqarTvelos mTavrobasa da marTlmadideblur eklesias Soris. am memorandumis safuZvelze msjavrdebulebs eZlevaT saSualeba, arasapatimro sasjeli – sazogadoebrivad sasargeblo Sroma – moixadon eklesiebisa da monastrebis teritoriaze. analogiuri praqtikis damkvidreba igegmeba universitetebsa da sxva sazogadoebriv institutebTan erTad.
resocializaciisa da reintegraciis programebis gaZlierebis kuTxiT saministro aqtiurad TanamSromlobs saqarTvelos kulturis, ZeglTa dacvisa da sportis saministrosTan patimrebisaTvis sxvadasxva sportuli RonisZiebis organizebisaTvis xelSewyobis mizniT. am mxriv, araerTi sportuli RonisZieba ewyoba regularulad; sportuli moednebi aRiWurva tenisis magidebiTa da sxva sportuli inventariT, moewyo fexburTisa da kalaTburTis moednebi.
rwmenisa da aRmsareblobis Tavisuflebis principidan gamomdinare, xelisufleba did yuradRebas aqcevs patimrebisaTvis Sesabamisi pirobebis Seqmnas. amJamad mimdinareobs wminda barbares marTlmadidebluri eklesiis mSenebloba arasrulwlovanTa aRmzrdelobiTi dawesebulebis teritoriaze. misi mSenebloba dasruldeba 2009 wlis seqtemberSi. oqtomberSi axali eklesiis mSenebloba daiwyeba rusTavis #2 saerTo, mkacri da sapyrobilis reJimis sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi. amavdroulad, sasjelaRsrulebis yvela dawesebulebaSi aris samlocvelo oTaxebi sxvadasxva religiis mimdevarTaTvis.
kidev ufro daixvewa da gaumjobesda sakanonmdeblo baza. 2009 wlis ivlisSi mniSvnelovani cvlilebebi iqna Setanili saqarTvelos kanonSi patimrobis Sesaxeb. kerZod, patimrebs miecaT moklevadiani Svebulebis _ sasjelaRsrulebis dawesebulebidan gareT xanmokle gasvlis _ ufleba sasjelis garkveuli nawilis moxdis SemTxvevaSi (Tu patimari sasjels ixdis saerTo da mkacri reJimis dawesebulebaSi da mis mimarT ar moqmedebs administraciuli an disciplinuri zoma). sasjelaRsrulebis dawesebulebidan gareT xanmokle gasvla SeuZliaT srulwlovan msjavrdebulebs weliwadSi orjer 5 dRiT, xolo arasrulwlovan msjavrdebulebsa da msjavrdebul qalebs, romlebsac hyavT 3 wlamde bavSvebi, weliwadSi samjer 5 dRiT.
moklevadiani Svebulebis principis saqarTvelos sakanonmdeblo sistemasa da praqtikaSi danergva miznad isaxavs patimrebisaTvis resocializaciisa da reintegraciis SesaZleblobis gaZlierebas, rac garesamyarosTan maTi kavSiris SenarCunebasa da maT sazogadoebaSi damkvidrebas uwyobs xels. amasTanave, am uflebis micemiT patimrebs eZlevaT damatebiTi motivacia, kargad moiqcnen da daemorCilon cixis Sinaganawess. sasjelis moxdis procesSi patimrebs eZlevaT garkveuli periodis ojaxsa da axloblebTan gatarebis SesaZlebloba. es wesi srul SesabamisobaSia evropis sabWos ministrTa komitetis #82 (16) rekomendaciasTan.
sakanonmdeblo iniciativis safuZvelze warmatebiT ganxorcielda pirobiT vadamde gaTavisuflebis mudmivmoqmedi komisiis reforma, romlis mizania misi efeqturobis gazrda da profesionalizmis amaRleba. saministros TanamSromlebis garda, komisiis SemadgenlobaSi Sedian saparlamento umravlesobisa da umciresobis, agreTve arasamTavrobo organizaciebis warmomadgenlebi. komisiis muSaobaSi kanonmdeblebisa da sazogadoebis warmomadgenlebis monawileoba xels Seuwyobs misi saqmianobis gamWvirvalobis gazrdasa da gadawyvetilebis miRebis procesSi parlamentisa da samoqalaqo sazogadoebis monawileobas.
prevenciis erovnuli meqanizmis Seqmnis valdebulebis Sesabamisad, romelic saqarTvelom ikisra gaeros wamebisa da sxva sastiki, araadamianuri an damamcirebeli mopyrobisa da sasjelis winaaRmdeg konvenciis damatebiT oqmTan SeerTebis dros, saministrom SeimuSava sakanonmdeblo winadadeba, romelic saqarTvelos parlamentma miiRo 2009 wlis ivlisSi. kerZod, saxalxo damcvelis Sesaxeb organul kanonSi Sevida cvlileba, romlis mixedviT prevenciis erovnuli meqanizmi saqarTveloSi iqneba saxalxo damcveli da masTan Seqmnili specialuri komisia, romelsac eqneba nebismier dros sasjelaRsrulebis nebismier dawesebulebaSi Sesvlis ufleba. am meqanizmis SemoReba xels Seuwyobs sasjelaRsrulebis sistemis gamWvirvalobis gazrdasa da wamebis prevencias.
garda zemoxsenebulisa, axali patimrobis kodeqsis proeqti iqna SemuSavebuli didi xnis diskusiebisa da ganxilvebis Sedegad. samuSao procesSi aqtiurad monawileobdnen rogorc adgilobrivi, ise saerTaSoriso organizaciebi da eqspertebi. kanonproeqti gaegzavna veneciis komisias rekomendaciebis miRebis mizniT. aRniSnuli kodeqsis miReba evrokavSiris mier dafinansebuli proeqtis farglebSi _ “sisxlis marTlmsajulebis sistemis reformis xelSewyoba saqarTveloSi” _ sisxlis samarTlis reformis strategiis ganxorcielebis samoqmedo gegmis erT-erTi komponentia. saqarTvelos parlamentma kodeqsis proeqti pirveli mosmeniT ukve miiRo. savaraudod, igi mesame mosmenT miRebuli iqneba parlamentis saSemodgomo sesiaze da 2010 wlis ianvridan Seva ZalaSi.
sakanonmdeblo procesis gamWvirvalobisa da kodeqsis proeqtis ganxilvebSi sazogadoebis CarTvis mizniT, saministros iniciativiT moewyo Sexvedrebi adgilobrivi arasamTavrobo organizaciebis, akademiuri personalis, Jurnalistebis, cixis TanamSromlebisa da saerTaSoriso organizaciebis warmomadgenlebis monawileobiT. am Sexvedrebis mizani iyo kanonproeqtis sajaro ganxilva parlamentis mier mis saboloo miRebamde. Sedegad, warmodgenil iqna mniSvnelovani rekomendaciebi, romlebic aisaxa kanonproeqtSi.
patimrobis kodeqsis proeqti ZiriTadad miznad isaxavs sasjelaRsrulebis arsebuli sistemis reformas saerTaSoriso standartebTan srul SesabamisobaSi moyvanis gziT. erT-erTi ZiriTadi mimarTulebaa winaswari patimrobisa da sapatimro sasjelebis aRsrulebis administrirebis gaumjobeseba braldebulisa da msjavrdebulis uflebebis dacvis, myari samarTlebrivi da socialuri garantiebis ganmtkicebis, patimarTa resocializaciisa da sazogadoebaSi reintegraciis mxardaWeris meSveobiT.
resocializaciisa da reintegraciis mniSvnelovani komponentia patimrebisaTvis garesamyarosTan kontaqtis SenarCuneba. am mizniT, moklevadian SvebulebebTan erTad, romlebic zemoT iqna ganxiluli, srulwlovan patimrebs moklevadiani, xolo arasrulwlovan patimrebs _ grZelvadiani Sexvedrebis ufleba eZlevaT damatebiT. es maT saSualebas aZlevs, garkveuli dro gaataron specialurad gamoyofil adgilebze sasjelaRsrulebis dawesebulebis teritoriaze administraciis dauswreblad.
kodeqsis proeqti moicavs iseT sakiTxebs, rogoricaa: winaswari patimrobisa da sasjelis moxdis administrireba, gasaCivrebis ufleba, msjavrdebulTa Sroma, sareabilitacio programebi, janmrTelobis dacvis sistemis organizeba, pirobiT vadamde gaTavisufleba, saCivrebis ufleba, monitoringi prevenciis erovnuli meqanizmis farglebSi da patimarTa disciplinuri pasuxismgebloba.
patimrobis kodeqsis proeqtis SemuSaveba wingadadgmuli nabijia saqarTvelos sakanonmdeblo sivrceSi. kodeqsis miReba mniSvnelovnad gaaumjobesebs da uzrunvelyofs saTanado pirobebs patimrebisaTvis sasjelaRsrulebis yvela dawesebulebaSi saerTaSoriso da evropuli standartebis Sesabamisad.
zemoxsenebuli RonisZiebebis garda, saministrom daiwyo janmrTelobis dacvis sistemis Zireuli reformis ganxorcieleba. pirvel rigSi, Seiqmna saministros struqturuli qvedanayofi _ samedicino departamenti, romelic 2010 wlidan srulad iqneba pasuxismgebeli sasjelaRsrulebis sistemaSi jandacvis monitoringze, adamianuri da materialuri resursebis marTvaze, jandacvis momsaxurebis miwodebaze, finansuri saxsrebis marTvaze. reformis Sedegad saxeze iqneba gamarTuli da funqcionirebadi sistema, romelic 2013 wlisaTvis gadaecema saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros (SemdgomSi “jandacvis saministro”).
reforma orientirebulia jandacvis momsaxurebis gaumjobesebaze sasjelaRsrulebis sistemis farglebSi. dReisaTvis yvela dawesebulebaSi Seqmnilia Tanamedrove aparaturiTa da stomatologiuri kabinetebiT aRWurvili pirveladi jandacvis punqtebi. garda amisa, ori Tanamedrove saavadmyofo, romlebic funqcionirebs penitencialur sistemaSi, uzrunvelyofs saTanado samedicino mkurnalobas kvalificiuri meddebis, farmacevtebis, zogadi profilis eqimebisa da mowveuli specialistebis saSualebiT. samedicino personali gadis specialur profesiul momzadebas da eqvemdebareba akreditacias jandacvis saministroSi.
saministrosaTvis gansakuTrebuli yuradRebis obieqtia saTanado samedicino momsaxurebisa da Tanabari SesaZleblobebis uzrunvelyofa TiToeuli patimrisaTvis. im SemTxvevaSi, rodesac TavisuflebaRkveTili piris mkurnaloba scdeba cixis saavadmyofos SesaZlebloblebis zRvars, saministros avadmyofi gadahyavs jandacvis sistemis samoqalaqo dawesebulebebSi, ra drosac yovelgvar xarjs Tavis Tavze iRebs saministro.
TanamSromlobis Sesaxeb sammxrivi xelSekruleba ganaxlda saministros, jandacvis saministrosa da wiTeli jvris saerTaSoriso komitets Soris. aRniSnuli xelSekrulebiT gagrZelda adrindeli SeTanxmebebi, romlebic iTvaliswinebs mxareTa ZiriTad valdebulebebs da miznad isaxavs msoflio jandacvis organizaciis tuberkulozis prevenciis Sesaxeb strategiis Sesrulebas. amasTanave, SemuSavdeba xelSekrulebis teqnikuri oqmebi, romelTa mixedviT momavalSi cixeebSi tuberkulozis kontrolis valdebuleba wiTeli jvris saerTaSoriso komitetidan saministros gadaecema.
saerTaSoriso standartebis Sesabamisad, saministrom, jandacvis saministrosTan mWidro TanamSromlobis safuZvelze, SeimuSava im wamlebis CamonaTvali, romelTa gamoyeneba xdeba patimarTa mkurnalobisas. garda amisa, SemuSavda axali strategia da ganxorcielda mTeli rigi RonisZiebebi TavisuflebaaRkveTil pirTa Soris
C
hepatitis prevenciis mizniT. amasTanave, warmatebiT ganxorcielda narkomani patimrebisaTvis metadonis individualuri programebi, Seiqmna specialuri ganyofilebebi fsiqiurad daavadebuli pirebisaTvis.
probaciis sistemis reforma
sasjelaRsrulebis sistemis reformis garda, saministrom daiwyo probaciis sistemis fundamenturi reformis ganxorcieleba. am reformis mizania probaciis sistemis gaZliereba arasapatimro sasjelebis intensiuri da efeqturi gamoyenebis, probacionerebis resocializacisa da reintegraciis procesis xelSewyobis gziT.
saqarTvelos mTel teritoriaze arasapatimro sasjelTa aRsrulebisa da probaciis erovnuli samsaxuris (SemdgomSi “probaciis erovnuli samsaxuri”) efeqturobis amaRlebisa da Sesabamisi samuSao pirobebis uzrunvelyofis mizniT pirvel etapze (2009 wlis agvistomde) garemontda da saTanadod aRiWurva Tbilisis biuro, 10 regionaluri biuro da foTis ofisi. mTlianad, 2013 wlisaTvis garemontdeba da srulad aRiWurveba 65 regionaluri ofisi.
amJamad saministro da probaciis erovnuli samsaxuri sxva saxelisuflebo uwyebebTan erTad muSaobs probaciis sferoSi sakanonmdeblo bazis Sefasebasa da daxvewaze. xdeba saerTaSoriso praqtikis gacnoba da gaziareba, mimdinareobs ganxilvebi probaciis samsaxuris samarTlebrivi statusis Sesaxeb. savaraudod, es samsaxuri sajaro samarTlis iuridiul piris saxiT Camoyalibdeba, romelic saministros daeqvemdebareba. momdevno etapze moxdeba sxva sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiuli aqtebis Sefaseba da analizi, daixveweba mTeli sakanonmdeblo baza.
mocemul etapze xorcieldeba mniSvnelovani RonisZiebebi probaciis sistemaSi centralizebuli eleqtronuli monacemTa bazis Sesaqmnelad. es baza dakavSirebuli iqneba regionalur biuroebTan da gaamartivebs probaciis erovnuli samsaxuris funqcionirebas. amasTanave, igi iqneba saqarTvelos samTavrobo qselis (
GGN
) nawili, rac xels Seuwyobs probaciis erovnuli samsaxurisa da samarTaldamcavi organoebis koordinirebul muSaobas. am mizniT ukve SemuSavda specialuri kompiuteruli programa. savaraudod, es sistema srulad 2009 wlis dekembrisTvis amoqmeddeba.
garda zemoxsenebulisa, probaciis reformis farglebSi 2009 wlis agvistodan dainerga daqtiloskopiuri sistema. am dromde probacionerebi unda gamocxadebuliyvnen probaciis biuroSi da qaRaldis formebze moeweraT xeli. daqtiloskopiri sistemis amoqmedebiT probaciis oficrebs eZlevaT probacionerebis eleqtronuli Semowmebisa da kontrolis SesaZlebloba. aRniSnuli sistemis gamarTuli funqcionirebis SemTxvevaSi probaciis oficrebs meti saSualeba eqnebaT, orientirebuli iyvnen socialur samsaxurze da SeimuSaon individualuri sareabilitacio programebi TiToeul probacionerTan mimarTebaSi.
xazgasmiT unda aRiniSnos, rom probaciis reformis ganxorcieleba uSualo gavlenas axdens mimdinare sasamarTlo reformis warmatebiT dasrulebaze. arasapatimro sasjelebis myari da efeqturi meqanizmis SeqmniT erovnuli gansjadobis sasamarTloebs aramarto sapatimro, aramed alternatiuli sasjelebis Sefardebis SesaZleblobac eqnebaT, rac, Tavis mxriv, xels Seuwyobs probacionerebis resocializaciisa da sazogadoebaSi reintegraciis process.
zemoxsenebulis garda, araerTi RonisZieba ganxorcielda probacionerebTan mimarTebaSi dasaqmebis programebis kuTxiT, rac aseve miznad isaxavs maT resocializaciasa da sazogadoebaSi reintegracias. 2009 wlis ivlisSi probacionerebi dasaqmdnen “Tegeta motorsisa” da “folqsvagenis” (
Volkswagen
) momsaxurebis centrebSi. am samsaxurebis kvalificiuri personali mjavrdebulebs avtomanqanebis SekeTebas aswavlis. amasTanave, Sesrulebuli samuSaosaTvis probacionerebi iReben gasamrjelos. es precedenti naTeli magaliTia imisa, Tu raoden mniSvnelovania sazogadoebis CarTuloba msjavrdebulTa integraciis procesSi. dasaqmebis programebis xelmiswavdomobis meSveobiT probacionerebs meti motivacia uCndebaT pirovnuli ganviTarebisaken da naklebad uCndebaT danaSaulis Cadenis survili.
saministrosa da probaciis erovnuli samsaxuris iniciativiT igegmeba arasrulwlovani probacionerebisaTvis avtosaxelosno da samrecxao salonis gaxsna sasjelaRsrulebisa da probaciis saswavlo centrSi 2009 wlis bolomde.
garda profesiuli swavlebis xelmisawvdomobisa, probacionerebs, saministros iniciativiT, regularulad aswavlian ucxo enebsa da kompiuterul programebs.
resocializaciis RonisZiebebisa da sazogadoebrivad sasargeblo Sromis xelSewyobis mizniT probacioneri msjavrdebulebi monawileobas iReben eklesia-monastrebis mSeneblobaSi saqarTvelos mTel teritoriaze.
iuridiuli daxmarebis sistemis reforma
zemoxsenebul reformebTan erTad saministro warmatebiT axorcielebs iuridiuli daxmarebis sistemis reformas. reformis mizania saqarTvelos mTel teritoriaze TiToeuli adamianisaTvis marTlmsajulebis xelmisawvdomobis uzrunvelyofa efeqturi, mdgradi da sazogadoebaze orientirebuli samarTlebrivi daxmarebis sistemis Seqmnis gziT. reforma iTvaliswinebs iuridiuli daxmarebis samsaxuris gaZlierebas, TanamSromlebis profesiuli donis amaRlebas, socialurad daucveli mosaxleobisaTvis samarTlebrivi daxmarebis gawevasa da sasamarTlos winaSe warmomadgenlobas sisxlis samarTlis saqmeebze. am sistemis reforma srulad 2013 wlisTvis ganxorcieldeba.
aRniSnuli reformis Sedegad iuridiuli daxmarebis samsaxuris advokatebi axorcieleben kvalificiur samarTlebriv daxmarebas braldebulebisaTvis sisxlis samarTalwarmoebis rogorc winaswari gamoZiebis, ise sasamarTlo procesis ganmavlobaSi, saxelmwifos xarjze.
iuridiuli daxmarebis samsaxuris Tbilisi biurosa da regionaluri ofisebis advokatebma daaxloebiT 16 000 adamians gauwies iuridiuli daxmareba sisxlis samarTli saqmeebze, xolo 9000 adamianma miiRo ufaso konsultacia sxvadasxva samarTlebriv sakiTxze. unda aRiniSnos, rom 2008-2009 wlebSi iuridiuli daxmarebis samsaxuris advokatebis meSveobiT 62 saqmeze _ gamamarTlebeli ganaCeni, 108 saqmeze _ gamamtyunebeli ganaCeni sasjelis dauniSnavad, xolo 150 saqmeze gamamtyunebeli ganaCeni sasjelis gadavadebiT iqna gamotanili.
2009 wlis ganmavlobaSi iuridiuli daxmarebis samsaxuris axali regionaluri biuroebi da sakonsultacio centrebi garemontda da Tanamedrove teqnologiebiT aRiWurva. dReisaTvis 10 biuro da 2 sakonsultacio centri funqcionirebs. 2009 wlis ianvarSi quTaisisa da zestafonis ofisebi garemontda da gaixsna. axali ofisis gaxsna igegmeba axalcixeSi 2009 wlis dekembrisTvis. amJamad saremonto samuSaoebi mimdinareobs axalqalaqis ofisSi, romelic 2010 wlisaTvis damTavrdeba.
kerZo advokatebis mier socialurad daucveli adamianebs sasamarTlo warmomadgenlobis uzrunvelyofis mizniT Seiqmna mowveul sazogadoebriv advokatTa reestri, romelic 2009 wlis maisidan funqcionirebs. reestri Seiqmna iuridiuli daxmarebis Sesaxeb 2007 wlis kanonis safuZvelze da warmoadgens kerZo advokatebis monacemTa bazas, romlebic Tanaxma arian, socialurad daucvel mosaxleobas gauwion samarTlebrivi daxmareba saxelmwifos xarjze.
2008 wlis noemberSi iuridiuli daxmarebis samsaxurma quTaisisa da baTumis universitetebSi daafuZna staJirebis programebi – iuridiuli klinikebi. 2009 wlis gazafxulidan Tbilisis saxelmwifo universitetTan gaformebuli memorandumis safuZvelze sisxlis samarTlis saqmeebze staJireba xorcieldeba iuridiuli daxmarebis samsaxuris Tbilisis biuroSi. aRniSnuli proeqtebis mizania, iuridiuli fakultetis studentebis kvalifikaciis amaRleba da praqtikuli unar-Cvevebis gamomuSaveba iseT sferoebSi, rogoricaa: samarTlebrivi dokumentaciis Sedgena, klientebTan urTierToba, sasamarTlos winaSe warmomadgenloba da sxva. proeqtebi miznad isaxavs iuridiuli klinikebis programebis sauniversiteto saswavlo programebSi inkorporirebas. 2009 wlis ivnisSi is studentebi, romlebmac warmatebiT daamTavres staJirebis kursebi sisxlis samarTlis ganxriT, Sesabamisi sertifikatebiT dajildovdnen, xolo sami yvelaze warmatebuli studenti iuridiuli daxmarebis samsaxurma daasaqma.
2010 wlis ganmavlobaSi kvlavac gagrZeldeba staJirebis programebi, romelTa mdgradobis uzrunvelyofis mizniT iuridiuli daxmarebis samsaxuri xels Seuwyobs maT funqcionirebas, sanam universitetebs eqnebaT imis SesaZlebloba, TavianTi resursiT ganaxorcielon aRniSnuli programebi.
iuridiuli daxmarebisa da probaciis sistemebs Soris TanamSromlobis gaRrmavebisa da mimdinare reformebis warmatebiT ganxorcielebis mizniT iuridiuli daxmarebis samsaxuri arasrulwlovan probacionerebs regularulad uzrunvelyofs sxvadasxva saswavlo programiT iseT sakiTxebze, rogoricaa: maTi uflebebi da movaleobebi, danaSaulis saxeebi, sisxlis samarTlebrivi pasuxismgebloba, ufaso iuridiuli daxmarebis xelmisawvdomoba; konsultacias uwevs maT sxvadasxva iuridiul sakiTxze da exmareba samarTlebrivi dokumentaciis SedgenaSi.
zemoxsenebulis garda, iuridiuli daxmarebis samsaxuri mudmivad axorcielebs gasvliT konsultaciebs mosaxleobis sxvadasxva jgufisaTvis saqarTvelos mTel teritoriaze. dReis mdgomareobiT 150 konsultacia gaewiaT iZulebiT gadaadgilebul pirebs, erovnul umciresobebs, arasrulwlovnebs, soflis mosaxleobasa da sazogadoebis sxva jgufebs. konsultaciebi exeba iseT sakiTxebs, rogoricaa: ufaso iuridiuli daxmarebis xelmisawvdomoba, adamianis uflebaTa da fundamentur TavisuflebaTa dacva da sxva. amasTanave, iuridiuli daxmarebis samsaxuris advokatebi konsultacias uweven iZulebiT gadaadgilebul pirebs kerZo sakuTrebis legalizaciasTan dakavSirebul sakiTxebze.
sasjelaRsrulebis, probaciisa da iuridiuli daxmarebis sistemebis farglebSi arsebul gamowvevebze reagirebis mizniT axlad Seqmnilma saministrom ganaxorciela mTeli rigi ambiciuri reformebi da gaatara mniSvnelovani qmediTi RonisZiebebi politikis mimarTulebiT. am reformebis ganxorcielebisas saministrosTan aqtiurad TanamSromlobdnen Semdegi saerTaSoriso samTavrobo Tu arasamTavrobo organizaciebi: gaeros ganviTarebis programa (
UNDP
), gaeros bavSvTa fondi (
UNICEF
), evrokomisiis warmomadgenloba saqarTveloSi, evropis sabWo, wiTeli jvris saerTaSoriso komiteti, norvegiis kanonis uzenaesobis mrCevelTa misia saqarTveloSi (
NORLAG
), cixis saerTaSoriso reforma (
PRI
), amerikis SeerTebuli Statebis saerTaSoriso ganviTarebis saagento (
USAID
), amerikis SeerTebuli Statebis iusticiis departamenti, fondi “Ria sazogadoeba – saqarTvelo” da sxva organizaciebi.













